Noodplan maken voor je gezin: complete gids met voorbeeld, checklist en stappenplan
Een langdurige stroomstoring, een grote overstroming, extreme weersomstandigheden en andere noodsituaties kunnen het dagelijks leven plotseling ontregelen. Wat doe je wanneer de stroom uitvalt, mobiele telefoons niet meer werken of je kinderen op school zijn terwijl je ze niet kunt bereiken?
De Nederlandse overheid adviseert huishoudens om zich voor te bereiden op de eerste 72 uur van een crisis. Dat betekent niet alleen voldoende water en voedsel in huis hebben, maar ook vooraf afspraken maken met gezinsleden, familie, buren en andere betrokkenen.
Een noodplan helpt daarbij.
Met een goed noodplan weet je wie waarvoor verantwoordelijk is, hoe je elkaar probeert te bereiken, waar je elkaar kunt ontmoeten en wat je doet wanneer thuisblijven niet veilig is.
Op deze pagina lees je hoe je een noodplan maakt, welke afspraken belangrijk zijn, welke fouten je moet vermijden en hoe je jouw gezin voorbereidt op onverwachte situaties. Daarnaast vind je een compleet uitgewerkt gezinsnoodplan.
Waarom is een noodplan belangrijk?
Is een noodplan verplicht in Nederland?
Waar moet een goed noodplan aan voldoen?
Een noodplan maken in 8 stappen
Checklist voor een gezinsnoodplan: bereid je gezin voor op noodsituaties
Wat doe je tijdens verschillende noodsituaties?
Veelgemaakte fouten bij het opstellen van een noodplan
Hoe bespreek je een noodplan met je kinderen?
Bescherm je gezin
Weet wie wat doet
Met een noodpakket 72 uur voorbereid
Zorg voor elkaar
Wat is een noodplan?
Een noodplan is een schriftelijk overzicht van afspraken en maatregelen die jou en je huisgenoten helpen om bij een noodsituatie zo veilig mogelijk te handelen.
Het plan beschrijft niet alleen welke spullen je nodig hebt, maar vooral wat gezinsleden moeten doen wanneer normale voorzieningen niet beschikbaar zijn.
Denk bijvoorbeeld aan de volgende vragen:
- Hoe bereik je elkaar wanneer telefoneren of internetten niet mogelijk is?
- Wie haalt de kinderen op wanneer ouders niet bereikbaar zijn?
- Waar ontmoeten gezinsleden elkaar wanneer zij gescheiden raken?
- Wat gebeurt er als iemand dringend medicijnen of medische ondersteuning nodig heeft?
- Wie helpt een familielid dat slecht ter been is?
- Hoe kom je aan betrouwbare informatie wanneer internet uitvalt?
- Wanneer blijf je binnen en wanneer verlaat je de woning?
Een noodplan is dus iets anders dan een noodpakket. Beide vullen elkaar aan.
Een noodpakket bevat de middelen die je nodig hebt. Een noodplan richt zich op de afspraken die je vooraf maakt en de handelingen die je tijdens een noodsituatie uitvoert.
Volgens de landelijke campagne Denk Vooruit draait een noodplan vooral om afspraken met de mensen om je heen, onder andere over contact houden, ontmoetingsplaatsen en extra hulp voor kwetsbare personen.
Waarom is een noodplan belangrijk?
In Nederland vertrouwen we dagelijks op elektriciteit, drinkwater, internet, mobiele telefonie, winkels, banken en openbaar vervoer.
Gewoonlijk functioneren deze voorzieningen goed. Maar tijdens een grootschalige noodsituatie kunnen meerdere voorzieningen tegelijk uitvallen.
Een stroomstoring kan bijvoorbeeld gevolgen hebben voor verlichting, verwarming, betaalautomaten, elektrische kooktoestellen en bepaalde communicatiemiddelen.
Ook kan het moeilijker worden om familieleden te bereiken of informatie te vinden.
Juist daarom is voorbereiding belangrijk.
- Hulpdiensten kunnen niet iedereen direct helpen
- Je kunt belangrijke beslissingen vooraf nemen
- Gezinsleden kunnen op verschillende locaties zijn
- Sommige gezinsleden hebben extra hulp nodig
- Je kunt ook andere mensen helpen
Hulpdiensten kunnen niet overal tegelijk zijn
Bij een grote ramp of crisis zetten hulpdiensten zich in voor mensen die acute hulp nodig hebben. Dat betekent dat niet iedereen onmiddellijk ondersteuning kan krijgen.
De Rijksoverheid adviseert huishoudens daarom om zich minimaal de eerste 72 uur zoveel mogelijk zelfstandig te kunnen redden.
Dat is geen garantie dat voorzieningen binnen drie dagen herstellen. Een noodsituatie kan ook langer duren.
Het betekent echter niet dat hulpdiensten in de eerste fase van een crisis niet beschikbaar zijn of dat je tijdens die eerste 72 uur geen hulp mag inschakelen. Bij direct gevaar of een levensbedreigende situatie bel je 112.
Je kunt belangrijke beslissingen vooraf nemen
Bij een onverwachte gebeurtenis kan verwarring ontstaan.
Wanneer je vooraf hebt afgesproken wie de kinderen opvangt, waar de noodvoorraad ligt en hoe je informatie ontvangt, hoef je minder beslissingen onder tijdsdruk te nemen.
Een noodplan neemt onzekerheid niet weg, maar kan helpen om rustiger en doelgerichter te handelen.
Gezinsleden kunnen zich op verschillende plaatsen bevinden
Een gezin is overdag vaak verspreid over verschillende locaties.
Kinderen zijn op school, ouders op het werk en familieleden wonen misschien in andere plaatsen.
Wanneer telefoonverbindingen uitvallen of wegen zijn afgesloten, kunnen normale afspraken niet werken.
Door vooraf alternatieven te bespreken, weet iedereen welke stappen mogelijk zijn en welke afspraken gelden.
Sommige gezinsleden hebben extra ondersteuning nodig
Denk aan jonge kinderen, mensen met een beperking, ouderen en personen die afhankelijk zijn van medicijnen of medische apparatuur.
Voor hen kunnen langdurige storingen bijzonder ingrijpend zijn.
Met een op de persoonlijke situatie afgestemd noodplan kun je vooraf regelen wie ondersteuning biedt, welke hulpmiddelen noodzakelijk zijn en welke afspraken met zorgverleners gemaakt moeten worden.
Je kunt ook andere mensen helpen
Een noodplan hoeft zich niet te beperken tot je eigen huishouden.
Misschien woont iemand in je straat die slecht ter been is, niet zelfstandig boodschappen kan doen of weinig contacten heeft.
Door vooraf met elkaar te praten, ontdek je wie mogelijk hulp nodig heeft en wie beschikbaar is om te helpen.
Doe dit altijd binnen de grenzen van je eigen veiligheid en mogelijkheden.
Is een noodplan verplicht in Nederland?
Voor een gewoon particulier huishouden bestaat geen algemene wettelijke verplichting om een schriftelijk gezinsnoodplan te hebben.
De overheid adviseert wel nadrukkelijk om een noodpakket samen te stellen, een noodplan te maken en met mensen in je omgeving te bespreken hoe jullie elkaar kunnen helpen.
Dit zijn de drie centrale stappen van de landelijke Denk Vooruit-campagne.
In oktober 2026 heeft de Rijksoverheid opnieuw aandacht gevraagd voor dit onderwerp. Daarbij ligt de nadruk onder andere op de opvang van kinderen, het ondersteunen van mensen die afhankelijk zijn van een lift en het voorbereid zijn op storingen.
Waar moet een goed noodplan aan voldoen?
Er bestaat geen universele, wettelijk voorgeschreven checklist waarmee ieder particulier gezinsnoodplan verplicht aan specifieke eisen moet voldoen.
De overheid biedt wel een officiële noodkaart en een uitgebreider invulbaar noodplan.
Voor een bruikbaar gezinsnoodplan is het verstandig om minimaal de volgende onderwerpen vast te leggen:
| Onderdeel | Wat leg je vast? |
|---|---|
| Gezinsgegevens | Wie wonen er in huis en wie heeft bijzondere behoeften? |
| Contactpersonen | Wie probeer je te bereiken en wie kan helpen? |
| Communicatie | Hoe houd je contact zonder mobiel internet? |
| Ontmoetingsplaatsen | Waar ga je naartoe als samenkomen veilig mogelijk is? |
| Kinderen | Wie zorgt voor opvang en wie mag hen ophalen? |
| Schuilen en evacueren | Welke afspraken gelden bij binnenblijven of vertrek? |
| Medische zorg | Welke medicijnen, hulpmiddelen en zorgafspraken zijn noodzakelijk? |
| Noodvoorraad | Waar liggen water, voedsel en andere benodigdheden? |
| Huisdieren | Wie zorgt voor de dieren en wat hebben zij nodig? |
| Informatiebronnen | Welke officiële kanalen en rampenzender gebruik je? |
| Taakverdeling | Wie regelt wat, en wie is de vervanger? |
| Onderhoud | Wanneer wordt het plan gecontroleerd en geoefend? |
Een plan is pas praktisch bruikbaar wanneer alle gezinsleden de afspraken kennen, weten wie de noodzakelijke contactpersonen zijn en beschikken over actuele informatie.
Een noodplan maken in 8 stappen
Wanneer je zelf een noodplan wilt samenstellen, kun je de volgende 8 stappen nemen:
- Breng je gezinssituatie in kaart.
- Spreek af hoe jullie communiceren.
- Kies veilige ontmoetingsplaatsen.
- Maak afspraken over kinderen op school op de opvang.
- Regel medische zorg en ondersteuning.
- Controleer de noodvoorraad.
- Bespreek, bewaar en oefen het noodplan.
Stap 1. Breng je gezinssituatie in kaart
Begin met het vastleggen van de personen voor wie het noodplan bedoeld is.
Noteer hoeveel volwassenen en kinderen er zijn en of iemand extra ondersteuning nodig heeft.
Denk daarbij aan:
- Medicijnen die niet kunnen worden gemist
- Medische apparatuur die elektriciteit nodig heeft
- Beperkingen bij lopen, horen of zien
- Baby’s en jonge kinderen
- Personen die hulp nodig hebben bij evacuatie
- Huisdieren die verzorging nodig hebben
Bewaar gevoelige medische informatie zorgvuldig. Noteer in een algemeen toegankelijk noodplan alleen de gegevens die noodzakelijk zijn om tijdens een noodsituatie veilig te kunnen handelen. Bewaar uitgebreide medische informatie eventueel in een afzonderlijke bijlage die alleen toegankelijk is voor gezinsleden en andere personen die deze informatie nodig hebben.
Stap 2. Spreek af hoe jullie communiceren
Bij een grote storing kunnen mobiele netwerken overbelast raken of uitvallen.
Maak daarom vooraf meerdere contactafspraken.
Wijs bijvoorbeeld een vertrouwde contactpersoon buiten de directe woonomgeving aan. Spreek af dat gezinsleden, wanneer communicatie mogelijk is, proberen aan die persoon te laten weten waar zij zijn.
Leg ook vast wat de afspraak is als niemand bereikbaar is.
Een bericht sturen kan bij netwerkproblemen soms gemakkelijker zijn dan bellen, maar ook sms-verkeer kan uitvallen.
Vertrouw daarom niet uitsluitend op telefoons.
Een papieren lijst met telefoonnummers en adressen is een belangrijke aanvulling.
Stap 3. Kies veilige ontmoetingsplaatsen
Spreek vooraf af waar gezinsleden elkaar kunnen ontmoeten als zij niet thuis zijn.
Kies bijvoorbeeld:
- Een ontmoetingsplaats vlak bij huis, voor situaties waarin de woning niet veilig is.
- Een tweede locatie buiten de directe buurt, voor situaties waarin het gebied niet toegankelijk is.
Kies locaties die iedereen kent en die passend zijn voor de mobiliteit van gezinsleden.
Maak ook afspraken over wat gezinsleden moeten doen wanneer zij elkaar niet kunnen bereiken. Soms is het veiliger om op de huidige locatie te blijven dan te proberen naar een ontmoetingsplaats te reizen. Spreek daarom af in welke situaties gezinsleden op een veilige plek blijven en wachten op verdere informatie of instructies.
Belangrijk: een vooraf afgesproken ontmoetingsplaats is nooit een reden om een gevaarlijk gebied binnen te gaan. Bij een schuiladvies blijf je schuilen. Bij een evacuatie volg je de instructies van de autoriteiten.
Een ontmoetingsplaats is bovendien alleen bruikbaar als deze op dat moment daadwerkelijk veilig en bereikbaar is.
Stap 4. Maak afspraken over kinderen op school of de opvang
Dit is een van de belangrijkste onderdelen van een gezinsnoodplan.
Leg vast wie de kinderen mag ophalen en wie beschikbaar is wanneer ouders dat zelf niet kunnen.
Bespreek met school of kinderopvang welke procedures zij hanteren tijdens calamiteiten, wie bevoegd is om kinderen op te halen en hoe zij ouders informeren.
Bij een alarmsirene blijven kinderen die op school of op de opvang zijn daar in beginsel onder begeleiding. Ga hen niet automatisch ophalen: dat kan in strijd zijn met het geldende veiligheidsadvies.
Zorg dat de contactgegevens en gemachtigde ophaalpersonen bij de school of opvang bekend en actueel zijn.
Stap 5. Maak een plan voor thuisblijven én evacueren
Niet iedere noodsituatie vraagt dezelfde handeling.
Soms is het veiliger om binnen te blijven. In andere situaties moet je juist vertrekken.
Daarom heeft een goed noodplan twee afzonderlijke onderdelen nodig.
Scenario A: thuisblijven of schuilen
Leg vast waar je de noodvoorraad bewaart, hoe je informatie ontvangt en welke ruimte of mogelijkheden geschikt zijn om veilig te verblijven.
Scenario B: evacueren
Leg vast waar de essentiële spullen staan, wie ondersteuning nodig heeft, hoe je het huis veilig kunt verlaten en welke opvangmogelijkheden er zijn.
Probeer nooit zelfstandig een evacuatie uit te voeren via een route waarvan bekend is dat deze gevaarlijk is. Volg officiële aanwijzingen over routes, vervoer en opvang.
Stap 6. Regel medische zorg en ondersteuning
Heeft iemand in het gezin een aandoening waarvoor medicijnen, elektrische apparatuur of professionele zorg nodig zijn?
Maak dan vooraf een persoonlijk noodplan samen met de betrokken zorgverlener, apotheek of leverancier van medische apparatuur.
Bespreek bijvoorbeeld wat er moet gebeuren wanneer de stroom uitvalt of een behandeling tijdelijk niet beschikbaar is.
Bespreek ook welke mogelijkheden er zijn wanneer medische apparatuur door een stroomstoring niet meer werkt. Denk aan een geschikte noodstroomvoorziening, een reserveapparaat of een vooraf afgesproken alternatief.
Leg vast wie je moet contacteren als de apparatuur uitvalt en welke stappen je dan moet nemen. Maak deze afspraken altijd in overleg met de betrokken zorgverlener of leverancier, zodat de maatregelen aansluiten bij de medische behoeften en de eigenschappen van de apparatuur.
Een standaardnoodpakket is geen vervanging voor een individueel medisch noodplan.
Verander nooit zelfstandig medicijndoseringen en schakel medische apparatuur niet zomaar uit.
Stap 7. Controleer de noodvoorraad
Bij een noodplan hoort een voorraad waarmee het huishouden zich tijdens een langdurige verstoring kan redden.
De Rijksoverheid adviseert voorbereiding op minimaal 72 uur van een crisis.
Een noodpakket hoeft niet duur te zijn. Veel benodigdheden zijn waarschijnlijk al in huis aanwezig.
Wil je weten wat er precies in een noodpakket moet zitten? Lees dan onze uitgebreide pagina over het samenstellen van een noodpakket.
Stap 8. Bespreek, bewaar en oefen het noodplan
Bespreek alle afspraken met gezinsleden en betrokken contactpersonen.
Bewaar ten minste één papieren exemplaar op een goed bereikbare plaats, bijvoorbeeld bij het noodpakket.
Geef alleen de relevante gegevens aan personen die daadwerkelijk een rol in het plan hebben.
Controleer je noodplan bij belangrijke veranderingen, zoals een verhuizing, een ander telefoonnummer, nieuwe medicijnen of een verandering van school.
Een halfjaarlijkse controle is een praktisch uitgangspunt, aansluitend bij het officiële advies om de noodvoorraad elk halfjaar te controleren.
Checklist voor een gezinsnoodplan: bereid je gezin voor op noodsituaties
Onderstaand noodplan is gebaseerd op de uitgangspunten van de overheid, aangevuld met praktische afspraken over kinderen, huisdieren, medische zorg, communicatie en evacuatie. De checklist kan worden aangepast met eigen notities en aanvullende afspraken.
Het model is echter geen officieel overheidsdocument en vervangt geen instructies van hulpdiensten.
Met een gezinsnoodplan leg je vooraf vast wat jij en je gezinsleden doen tijdens een noodsituatie. Denk aan een langdurige stroomstoring, uitval van communicatie, een evacuatie of een situatie waarin je tijdelijk thuis moet schuilen.
Met de checklist voor een gezinsnoodplan van Allemaal Veilig maak je praktische afspraken over contactpersonen, ontmoetingsplaatsen, kinderen, medische zorg, huisdieren en andere belangrijke onderwerpen.
De checklist bestaat uit 14 onderdelen en helpt je om belangrijke afspraken niet te vergeten.
Download direct de uitgebreide checklist voor een gezinsnoodplan (PDF)
Print de checklist uit, vul hem samen in en bewaar het noodplan op een plek waar iedereen het kan vinden.
Welke onderdelen moeten op de checklist staan?
De checklist helpt je om de volgende 14 onderdelen van een gezinsnoodplan uit te werken:
- Algemene gezinsgegevens
- Belangrijke contactpersonen.
- Communicatieafspraken.
- Ontmoetingsplaatsen.
- Opvang van kinderen.
- Afspraken over schuilen of thuisblijven.
- Afspraken over evacuatie.
- Medische informatie en zorg.
- Verzorging van huisdieren.
- Noodvoorraad voor minstens 72 uur.
- Taakverdeling binnen het gezin.
- Veiligheid van de woning.
- Belangrijke telefoonnummers en informatiebronnen.
- Controle van het gezinsnoodplan
Algemene gezinsgegevens
Begin met de belangrijkste gegevens van je huishouden. Zo is direct duidelijk voor wie het noodplan bedoeld is en welke gezinsleden mogelijk extra ondersteuning nodig hebben.
Leg het volgende vast:
- Je woonadres, postcode en woonplaats.
- Het aantal volwassenen, kinderen en huisdieren.
- De namen en eventuele telefoonnummers van gezinsleden.
- Bijzondere ondersteuningsbehoeften en eventuele taken.
- De datum waarop het noodplan is opgesteld.
- De datum van de laatste controle en de volgende geplande controle.
Belangrijke contactpersonen
Tijdens een noodsituatie kan het nodig zijn om hulp in te schakelen of informatie via anderen door te geven.
Leg daarom vooraf vast welke personen je kunt benaderen:
- Een noodcontact in de buurt.
- Een noodcontact buiten je eigen regio.
- Een reservecontactpersoon.
- Buren met wie je afspraken hebt gemaakt over wederzijdse hulp.
Noteer waar nodig hun namen, telefoonnummers, adressen en de hulp die zij kunnen bieden.
Belangrijk: bespreek deze afspraken vooraf. Ga er niet automatisch van uit dat iemand tijdens een noodsituatie beschikbaar is.
Communicatieafspraken
Bij een grote storing kunnen mobiele telefonie en internet tijdelijk uitvallen. Daarom is het verstandig om vooraf alternatieve communicatieafspraken te maken.
Bespreek de volgende vragen:
- Hoe proberen gezinsleden elkaar als eerste te bereiken?
- Wat doen jullie wanneer bellen niet lukt?
- Wat spreken jullie af als mobiele telefonie en internet niet beschikbaar zijn?
- Wie is jullie gezamenlijke contactpersoon buiten het huishouden?
- Op welke momenten proberen jullie opnieuw contact te leggen?
- Waar bewaren jullie belangrijke telefoonnummers op papier?
- Wie heeft een kopie van het gezinsnoodplan?
Noteer ook de frequentie van de regionale rampenzender en de websites van je gemeente en veiligheidsregio.
Belangrijk: niemand hoeft een veilige plek te verlaten uitsluitend om communicatieafspraken na te komen. Veiligheid gaat altijd voor.
Ontmoetingsplaatsen
Gezinsleden kunnen tijdens een noodsituatie op verschillende plaatsen zijn. Het is daarom verstandig om vooraf ontmoetingsplaatsen af te spreken.
Leg vast:
- Een eerste ontmoetingsplaats dicht bij huis.
- Een tweede ontmoetingsplaats buiten de buurt.
- Wat jullie doen wanneer beide locaties onveilig of onbereikbaar zijn.
Kies herkenbare locaties en bespreek hoe iedereen deze kan vinden.
Belangrijk: reis alleen naar een ontmoetingsplaats wanneer dit veilig is en officiële instructies het toelaten. Bij een woningbrand gebruik je een afzonderlijke verzamelplaats op veilige afstand.
Opvang van kinderen
Kinderen kunnen tijdens een noodsituatie op school, bij de kinderopvang of ergens anders verblijven. Maak daarom vooraf afspraken over hun veiligheid en opvang.
Leg voor ieder kind vast:
- De naam en contactgegevens van de school of kinderopvang.
- De contactpersoon bij de school of opvang.
- Wie het kind mag ophalen.
- Wie als reservepersoon het kind mag ophalen.
- Wat er gebeurt wanneer ophalen niet mogelijk is.
- Eventuele bijzonderheden, zoals medicijnen of extra ondersteuning.
Controleer of de afspraken aansluiten bij de noodprocedures van de school of opvang.
Belangrijk: wanneer het luchtalarm afgaat terwijl de kinderen op school of de opvang zijn, blijven zij daar onder begeleiding. Volg de geldende veiligheidsinstructies en ga niet op eigen initiatief naar buiten wanneer dat gevaarlijk kan zijn.
Afspraken over schuilen of thuisblijven
Sommige noodsituaties vragen om binnen te blijven. In andere situaties kan juist een andere plek in de woning veiliger zijn.
Bespreek daarom:
- Waar kunnen jullie veilig verblijven bij verschillende soorten noodsituaties?
- Waar bewaren jullie drinkwater, voedsel en andere noodzakelijke spullen?
- Waar liggen de radio, batterijen en zaklampen?
- Wie helpt kinderen en andere gezinsleden die ondersteuning nodig hebben?
- Hoe blijven jullie op de hoogte van officiële waarschuwingen?
Belangrijk: bij het luchtalarm ga je naar binnen, sluit je ramen, deuren en andere openingen, schakel je de mechanische ventilatie uit en volg je de officiële berichtgeving. Ga pas naar buiten wanneer bekend is dat dit veilig is. Bij andere gevaren, zoals een overstroming, kunnen andere instructies gelden.
Afspraken over evacuatie
Wanneer je woning of omgeving onveilig wordt, kan het nodig zijn om te vertrekken.
Met vooraf gemaakte afspraken voorkom je dat je tijdens een evacuatie nog belangrijke zaken moet uitzoeken.
Leg vast:
- Wie de kinderen begeleidt.
- Wie gezinsleden met een mobiliteitsbeperking helpt.
- Wie noodzakelijke medicijnen, hulpmiddelen en belangrijke documenten meeneemt.
- Waar jullie tijdelijk kunnen verblijven.
- Welk alternatief beschikbaar is wanneer eigen vervoer niet mogelijk is.
- Hoe jullie laten weten dat iedereen veilig is aangekomen.
Belangrijk: volg bij een officiële evacuatie de aangewezen routes en instructies. Bij brand of direct levensgevaar moet je niet eerst spullen verzamelen. Verlaat de gevaarlijke situatie zo snel mogelijk via een veilige route.
Medische informatie en zorg
Voor gezinsleden die afhankelijk zijn van medicijnen, medische apparatuur of ondersteuning van zorgverleners, kunnen langdurige storingen extra risico’s opleveren.
Noteer daarom:
- De contactgegevens van de huisarts en huisartsenpost.
- De naam en het telefoonnummer van de apotheek.
- Belangrijke contactgegevens van behandelaars of zorgorganisaties.
- Welke medicijnen, hulpmiddelen of medische voorzieningen noodzakelijk zijn.
- Wat er moet gebeuren als noodzakelijke medicijnen bijna op zijn of niet meer verkrijgbaar zijn.
- Waar noodzakelijke medische spullen en informatie beschikbaar zijn.
- Welke afspraken zijn gemaakt voor uitval van medische apparatuur.
- Welke noodoplossingen vooraf met een zorgverlener zijn afgesproken.
Belangrijk: maak medische noodafspraken altijd in overleg met de betrokken zorgverlener. Bewaar gevoelige medische gegevens zorgvuldig en deel deze alleen met personen die de informatie nodig hebben om tijdens een noodsituatie hulp te kunnen bieden.
Overweeg om uitgebreide medische informatie in een afzonderlijke bijlage te bewaren. Zorg ervoor dat deze informatie bij een noodsituatie snel beschikbaar is voor de juiste personen.
Verzorging van huisdieren
Ook huisdieren hebben tijdens een noodsituatie verzorging en mogelijk tijdelijke opvang nodig.
Leg vast:
- De soort en het aantal huisdieren.
- Waar hun voeding en drinkwater liggen.
- Welke medicijnen zij eventueel nodig hebben.
- Waar de riem, transportbox of andere vervoersmiddelen liggen.
- Waar zij tijdelijk kunnen worden opgevangen.
- De naam en het telefoonnummer van de dierenarts.
Belangrijk: houd bij het samenstellen van je noodvoorraad rekening met de specifieke behoeften van je huisdieren.
Noodvoorraad voor minstens 72 uur
Met een noodvoorraad kun je jezelf en je gezinsleden tijdens de eerste 72 uur van een noodsituatie beter redden wanneer gewone voorzieningen uitvallen.
De Nederlandse overheid adviseert om 3 liter drinkwater per persoon per dag beschikbaar te houden. Voor drie dagen betekent dit 9 liter per persoon.
Houd er rekening mee dat je in bepaalde omstandigheden, zoals bij extreme hitte, meer drinkwater nodig kunt hebben.
Controleer of je noodvoorraad onder andere het volgende bevat:
- Voldoende drinkwater en houdbaar voedsel.
- Een radio op batterijen of een opwindbare noodradio met zwengel.
- Zaklampen en reservebatterijen.
- Een opgeladen powerbank.
- Een EHBO-set en noodzakelijke medicijnen.
- Hygiëneproducten.
- Warme dekens.
- Contant geld.
- Een fluitje en andere spullen die passen bij de persoonlijke situatie.
- Houd rekening met bijzondere behoeften, zoals babyvoeding, medische voeding en de verzorging van huisdieren.
Leg ook vast waar de noodvoorraad en evacuatietas liggen en wie verantwoordelijk is voor de controle. Noteer de laatste controledatum.
Belangrijk: controleer je noodvoorraad minimaal iedere zes maanden. Kijk daarbij onder andere naar houdbaarheidsdata, batterijen en de bruikbaarheid van de spullen.
Bekijk voor een uitgebreid overzicht de officiële adviezen over noodpakketten op Denk Vooruit.
Taakverdeling binnen het gezin
Door vooraf taken te verdelen, weet iedereen wie waarvoor verantwoordelijk is.
Spreek af wie de volgende taken uitvoert:
- Contact houden met gezinsleden.
- De opvang van kinderen regelen.
- Medische benodigdheden verzorgen.
- Het noodpakket controleren.
- Huisdieren verzorgen.
- Contact onderhouden met buren.
- Officiële informatie en waarschuwingen volgen.
- Wijs waar mogelijk ook een vervanger aan.
Bespreek daarnaast met welke buren jullie elkaar kunnen helpen en welke ondersteuning mogelijk is.
Belangrijk: voer taken alleen uit wanneer dit veilig en haalbaar is. Breng jezelf niet in gevaar om anderen te helpen.
Veiligheid van de woning
Een goed gezinsnoodplan bevat ook afspraken over het veilig verlaten van de woning en het omgaan met voorzieningen die kunnen uitvallen.
Controleer en bespreek:
- Waar de huissleutels en eventuele reservesleutels liggen.
- Wat de belangrijkste vluchtroute bij een woningbrand is.
- Of er een alternatieve veilige vluchtroute beschikbaar is.
- Waar iedereen zich op veilige afstand verzamelt.
- Waar de gas-, water- en elektriciteitsafsluiters zitten.
- Wie weet hoe deze voorzieningen veilig bediend moeten worden.
- Welke elektrische hulpmiddelen en voorzieningen bij stroomuitval niet meer werken, zoals een traplift, elektrisch deurslot of elektrische rolstoel.
- Welke veilige noodvoorzieningen of handmatige bedieningsmogelijkheden beschikbaar zijn wanneer deze apparaten uitvallen.
- Wie ondersteuning kan bieden wanneer iemand door een stroomstoring de woning niet zelfstandig kan verlaten.
Belangrijk:
- Zorg ervoor dat alle routes en vluchtwegen altijd vrij zijn van obstakels.
- Oefen de vluchtroutes regelmatig met alle gezinsleden, zodat ze weten hoe ze veilig naar buiten komen.
- Test regelmatig of de rookmelders werken en controleer wanneer ze vervangen moeten worden.
Wanneer er elektrische hulpmiddelen in huis zijn, controleer dan vooraf bij de fabrikant of leverancier hoe deze middelen en voorzieningen tijdens een stroomstoring veilig kunnen worden gebruikt of ontgrendeld.
Leg de belangrijkste instructies vast in het noodplan en bespreek welke hulp nodig is wanneer een gezinslid zich niet zelfstandig kan verplaatsen.
Belangrijke telefoonnummers en informatiebronnen
Tijdens een noodsituatie wil je belangrijke contactgegevens snel kunnen vinden, ook wanneer internet of je mobiele telefoon niet werkt.
Neem in je noodplan in ieder geval de volgende gegevens op:
- 112: politie, brandweer en ambulance bij spoedeisende hulp.
- 0800-9009: Nationaal Storingsnummer voor gas- en stroomstoringen in Nederland.
- Telefoonnummer van de huisarts.
- Telefoonnummer van de huisartsenpost.
- Telefoonnummer van de apotheek.
- Contactgegevens van school of kinderopvang.
- Contactgegevens van de gemeente.
- Contactgegevens van de veiligheidsregio.
- De regionale publieke omroep of rampenzender.
Bewaar belangrijke telefoonnummers ook op papier.
Belangrijk: bel 112 bij direct gevaar of een levensbedreigende situatie. Meld een gewone gas- of stroomstoring zonder acuut gevaar via het Nationaal Storingsnummer 0800-9009.
Ruik je gas? Gebruik dan geen open vuur en voorkom vonken. Bedien geen elektrische schakelaars of apparaten die vonken kunnen veroorzaken. Ga naar een veilige plek en meld het gaslek via 0800-9009. Is er sprake van direct gevaar, bijvoorbeeld door een sterke gaslucht of explosiegevaar? Bel dan 112 en volg de aanwijzingen van de hulpdiensten.
Volgens de officiële instructies kun je bij gaslucht, als dat veilig kan, ook ramen en deuren openen en de hoofdgaskraan sluiten voordat je de woning verlaat. Bel pas vanaf een veilige plek.
Controle van het gezinsnoodplan
Een gezinsnoodplan is alleen bruikbaar wanneer de afspraken bekend en actueel zijn.
Gebruik deze controlepunten om na te gaan of jullie voldoende voorbereid zijn:
- Alle gezinsleden kennen de belangrijkste afspraken.
- De contactpersonen hebben ingestemd met hun rol.
- De afspraken met school of kinderopvang zijn bevestigd, indien van toepassing.
- Er ligt een papieren exemplaar op een toegankelijke plek.
- Een geschikte contactpersoon heeft zo nodig een kopie van het noodplan.
- De ontmoetingsplaatsen en alternatieven zijn bij alle gezinsleden bekend.
- De vluchtroutes zijn besproken en geoefend.
- De noodvoorraad is gecontroleerd.
- Medische afspraken en noodoplossingen zijn actueel.
- Contactgegevens, taken en overige afspraken zijn bijgewerkt.
Belangrijk: noteer wanneer je het plan voor het laatst hebt gecontroleerd en wanneer je de volgende controle uitvoert.
Hoe gebruik je de checklist voor een gezinsnoodplan?
Je hoeft het noodplan niet in één keer volledig in te vullen. Het belangrijkste is dat je samen nadenkt over mogelijke noodsituaties en afspraken maakt die passen bij jullie huishouden.
Download en print de checklist. Zorg dat je voldoende tijd hebt om de vragen rustig door te nemen.
Bespreek de onderdelen met je gezinsleden. Houd rekening met kinderen, huisdieren en personen die extra ondersteuning nodig hebben.
Vul de afspraken zo concreet mogelijk in. Noteer bijvoorbeeld echte contactpersonen, adressen, ontmoetingsplaatsen en verantwoordelijkheden.
Bewaar het ingevulde plan op een toegankelijke plek. Zorg dat gezinsleden weten waar het ligt en deel zo nodig een kopie met een vertrouwde contactpersoon.
Controleer het plan regelmatig: werk de gegevens bij wanneer telefoonnummers, gezinssituaties of andere belangrijke omstandigheden veranderen.
Download de checklist voor een gezinsnoodplan direct
Wil je alle afspraken voor jouw gezin overzichtelijk vastleggen?
Download dan direct de checklist voor een gezinsnoodplan (PDF).
De PDF bevat alle 14 onderdelen, met invulruimte, controlepunten en belangrijke veiligheidsadviezen. Je kunt de checklist afdrukken en samen met je gezinsleden invullen.
Let op: de checklist is een hulpmiddel om je voor te bereiden op noodsituaties. Het is geen garantie dat je in iedere noodsituatie volledig zelfredzaam bent. Volg bij gevaar altijd de actuele instructies van hulpdiensten en overheid. Bel 112 bij direct gevaar of een levensbedreigende situatie.
Wat doe je tijdens verschillende noodsituaties?
Een van de grootste risico’s van een algemeen noodplan is dat mensen dezelfde handelingen toepassen bij heel verschillende gevaren.
Daarom moet elk noodplan duidelijk maken dat de juiste reactie afhankelijk is van de situatie.
Bij langdurige stroomuitval
Een langdurige stroomstoring kan gevolgen hebben voor verlichting, communicatie, verwarming, koeling en elektrische apparatuur. Vooral voor mensen die afhankelijk zijn van medische apparatuur kan een stroomstoring ernstige risico’s met zich meebrengen.
Wat kun je doen?
- Controleer via betrouwbare bronnen of het om een bredere storing gaat.
- Gebruik een zaklamp voor verlichting.
- Luister naar de regionale rampenzender via een radio die zonder netstroom werkt.
- Gebruik de beschikbare powerbanks zuinig.
- Haal waar mogelijk stekkers van niet-essentiële apparaten uit het stopcontact om schade te helpen voorkomen wanneer de stroomvoorziening wordt hersteld.
- Houd bij koud weer warmte zoveel mogelijk binnen.
- Kijk of kwetsbare buren hulp nodig hebben, zolang je jezelf daarbij niet in gevaar brengt.
Let op bij medische apparatuur: gebruikt iemand in je gezin elektrische medische apparatuur, zoals een zuurstofconcentrator of beademingsapparaat? Schakel deze apparatuur dan niet zomaar uit en haal de stekker niet zonder overleg uit het stopcontact. Volg het persoonlijke noodplan dat vooraf met de zorgverlener of leverancier is opgesteld.
Maak ook tijdig afspraken over noodstroom, een eventuele reservevoorziening en wat je moet doen wanneer de apparatuur niet meer werkt. Is er sprake van direct levensgevaar, bel dan 112.
Bij een stroomstoring zonder acuut gevaar kun je het Nationaal Storingsnummer 0800-9009 bellen.
Belangrijk: gebruik nooit een barbecue, houtskool, campingkooktoestel of generator binnenshuis om te koken of je woning te verwarmen. Hierdoor kunnen brand en levensgevaarlijke koolmonoxidevergiftiging ontstaan.
Gebruik een draagbare generator ook niet in een garage of vlak bij ramen, deuren en ventilatieopeningen. Uitlaatgassen kunnen anders de woning binnendringen.
Alternatieve kooktoestellen die op open vuur werken, gebruik je uitsluitend buiten en volgens de veiligheidsinstructies van de fabrikant.
Bij een alarmsirene of gevaarlijke stoffenwolk
Wanneer de Nederlandse alarmsirene buiten de aangekondigde test – elke eerste maandag van de maand om 12 uur precies – afgaat, is de algemene instructie van de overheid:
- Ga zo snel mogelijk naar binnen.
- Sluit ramen, deuren en andere openingen.
- Schakel mechanische ventilatie uit.
- Volg officiële informatie via de regionale omroep, NL-Alert of andere overheidskanalen.
Let op: de maandelijkse test vindt niet plaats op feestdagen. Volg bij twijfel altijd de officiële waarschuwingen op.
Ben je buiten, zoek dan zo snel mogelijk beschutting in een geschikt gebouw.
Zijn kinderen op school of de opvang, dan blijven ze daar onder begeleiding.
Ga pas weer naar buiten wanneer de autoriteiten aangeven dat het veilig is. Het stoppen van de sirene betekent niet automatisch dat het gevaar voorbij is.
Deze instructies gelden voor de alarmsirene en bijbehorende schuilwaarschuwingen. Bij een andere noodsituatie kunnen andere maatregelen nodig zijn.
Bij woningbrand
Bij een brand kunnen rook en hitte zich snel ontwikkelen. Brandweer Nederland waarschuwt dat er in bepaalde situaties slechts enkele minuten beschikbaar zijn om veilig te vluchten.
Daarom moet een gezinsnoodplan ook een afzonderlijk vluchtplan voor brand bevatten.
Belangrijke maatregelen zijn:
- Zorg voor werkende rookmelders.
- Houd vluchtwegen vrij.
- Spreek af wie kinderen en anderen die hulp nodig hebben ondersteunt.
- Verlaat de woning zo snel mogelijk via een veilige vluchtroute.
- Sluit tijdens het vluchten deuren achter je, voor zover dat veilig kan.
- Ga naar de afgesproken verzamelplaats op veilige afstand.
- Bel 112 zodra je veilig kunt bellen en geef door of er nog mensen binnen zijn.
Kun je door rook of vuur niet veilig naar buiten, forceer dan geen gevaarlijke vluchtroute. Bel 112, vertel waar je bent en volg de instructies van de meldkamer.
Ga nooit een brandend gebouw opnieuw binnen om spullen of huisdieren te halen.
Een vluchtplan moet aansluiten op de werkelijke indeling van je woning en regelmatig worden geoefend.
Bij een overstroming
Een overstroming vraagt een andere aanpak dan een brand of gevaarlijke stoffenwolk.
Soms wordt geadviseerd om een gebied tijdig te verlaten. In andere omstandigheden kan het nodig zijn om tijdelijk op een hoger gelegen plek te wachten.
Volg daarom de actuele informatie van de veiligheidsregio, gemeenten en hulpdiensten.
Betreed geen overstroomde wegen of ruimtes waarin water gevaar kan opleveren. Ga niet door stromend water en rijd niet met een auto een ondergelopen weg op.
Houd rekening met risico’s zoals onzichtbare gaten, stroming, verontreiniging en elektrische installaties.
Bereid vooraf een alternatieve veilige verblijfplaats voor, maar vertrek alleen via routes die daadwerkelijk veilig zijn.
Bij uitval van drinkwater
Tijdens een langdurige waterstoring kan er tijdelijk geen water uit de kraan komen. Gebruik in dat geval de drinkwatervoorraad uit je noodpakket en houd de officiële informatie van je drinkwaterbedrijf en veiligheidsregio in de gaten.
Een waterstoring betekent niet automatisch dat het kraanwater verontreinigd is. Andersom kan er ook water uit de kraan komen dat tijdelijk niet veilig is om te drinken.
Wanneer het drinkwater mogelijk besmet is met bacteriën of virussen, kan het drinkwaterbedrijf een kookadvies afgeven. Hierbij moet je het kraanwater eerst drie minuten koken voordat je het gebruikt om te drinken, eten te bereiden of je tanden te poetsen.
Bij een chemische verontreiniging kan koken onvoldoende zijn om het water veilig te maken. Volg daarom altijd de specifieke instructies van het drinkwaterbedrijf. Ga er niet van uit dat koken, filteren of desinfecteren alle schadelijke stoffen verwijdert.
Komt er langer dan 24 uur geen drinkwater uit de kraan? Dan zorgen drinkwaterbedrijven voor nooddrinkwater, dat via aangewezen distributiepunten beschikbaar wordt gesteld. Hiervoor moet je zelf een schone fles, jerrycan of andere geschikte verpakking meenemen. Volg ook de instructies voor het veilig gebruiken van dit nooddrinkwater.
Belangrijk: gebruik bij twijfel over de veiligheid van kraanwater je eigen drinkwatervoorraad totdat duidelijk is welke maatregelen nodig zijn. Controleer de actuele informatie van je drinkwaterbedrijf en volg de aanwijzingen van de autoriteiten.
Bij een ernstige verstoring van internet of telefonie
Wanneer internet en mobiele telefonie uitvallen, kunnen berichten en oproepen niet aankomen.
Gebruik de communicatieafspraken uit je gezinsnoodplan.
Probeer via een radio op batterijen betrouwbare informatie te ontvangen en raadpleeg de afgesproken contactpersonen wanneer dit veilig en mogelijk is.
Ga niet rondreizen om mensen te zoeken zonder rekening te houden met het actuele gevaar.
Schakel bij acute nood hulpdiensten in zodra een geschikt communicatiemiddel beschikbaar is.
Bij een incident met radioactieve stoffen
Bij een nucleair of radiologisch incident kunnen andere beschermingsmaatregelen nodig zijn.
De overheid kan inwoners adviseren om binnen te blijven, te evacueren of specifieke voorzorgsmaatregelen te nemen.
Neem jodiumtabletten uitsluitend in wanneer de overheid dat voor jouw situatie en doelgroep adviseert. Neem ze niet preventief op eigen initiatief in.
Jodiumtabletten beschermen bovendien niet tegen alle vormen van radioactieve straling of besmetting.
Op de website van het Rode Kruis vind je meer informatie over wat je moet doen tijdens een kernramp.
Veelgemaakte fouten bij het opstellen van een noodplan
Een noodplan kan uitgebreid zijn en toch belangrijke tekortkomingen hebben. Vooral de volgende fouten verdienen aandacht:
- Alleen een noodpakket samenstellen en geen noodplan maken.
- Een noodplan uitsluitend digitaal bewaren.
- Vertrouwen op één contactpersoon.
- Ervan uitgaan dat je altijd naar huis kunt.
- Medische behoeften vergeten.
- Het plan niet bespreken of samen met gezinsleden oefenen.
Alleen een noodpakket samenstellen en geen noodplan maken
Water, voedsel en een zaklamp zijn nuttig, maar geven nog geen antwoord op de vraag wie je kinderen opvangt wanneer je niet bereikbaar bent.
Combineer daarom praktische benodigdheden met duidelijke afspraken.
Een noodplan uitsluitend digitaal bewaren
Een document op je telefoon is handig, maar kan onbereikbaar worden wanneer het apparaat leeg is of je geen toegang hebt tot je bestanden.
Bewaar daarom ook een papieren exemplaar.
Vertrouwen op één contactpersoon
Ook een noodcontact kan tijdens een ramp onbereikbaar zijn. Spreek daarom bij voorkeur een reservecontact af.
Ervan uitgaan dat je altijd naar huis kunt
Dit is een potentieel gevaarlijke misvatting.
Thuis is niet automatisch de veiligste plek. De route naar huis kan bijvoorbeeld door een gevaarlijk gebied lopen.
Ga alleen naar huis wanneer dat veilig is en officiële instructies het toelaten.
Medische behoeften vergeten
Voor iemand die afhankelijk is van elektrische medische apparatuur kan een stroomstoring meer zijn dan ongemak.
Maak vooraf individuele afspraken met de betrokken zorgverlener of leverancier.
Het plan niet bespreken of samen met gezinsleden oefenen
Een noodplan waarvan niemand de inhoud kent, is minder bruikbaar.
Oefen daarom op een rustige en veilige manier, aangepast aan de leeftijd en mogelijkheden van de betrokkenen.
Hoe bespreek je een noodplan met je kinderen?
Kinderen kunnen vragen hebben over noodsituaties. Het is daarom belangrijk om het onderwerp rustig en begrijpelijk te bespreken.
Leg uit dat voorbereiding bedoeld is om beter te weten wat je moet doen als er onverwacht iets gebeurt.
Je kunt kinderen bijvoorbeeld leren waar de zaklamp ligt, wie ze om hulp kunnen vragen en welke afspraken er gelden wanneer zij niet thuis zijn.
Maak het gesprek niet onnodig beangstigend.
Oefen bijvoorbeeld samen wat jullie doen wanneer de verlichting uitvalt of wanneer jullie via een veilige uitgang het huis moeten verlaten.
Geef jonge kinderen geen verantwoordelijkheid voor gevaarlijke handelingen, medische zorg of het zelfstandig evacueren van anderen.
Denk Vooruit adviseert ouders om kinderen op een geruststellende, leeftijdsgerichte manier bij de voorbereiding te betrekken.
Hoe vaak moet je een noodplan controleren?
Een praktisch uitgangspunt is om het noodplan ten minste twee keer per jaar te controleren.
Dat is een redactionele aanbeveling. De overheid schrijft geen vaste wettelijke controlefrequentie voor particuliere gezinsnoodplannen voor, maar adviseert wel om de noodvoorraad elk halfjaar te controleren.
Controleer het plan daarnaast wanneer je gezinssituatie verandert, bijvoorbeeld bij een verhuizing, een nieuwe school, gewijzigde contactgegevens of andere medische behoeften.
Belangrijk: zorg vooral dat de afspraken daadwerkelijk uitvoerbaar blijven.
Veelgestelde vragen (FAQ) over het gezinsnoodplan
Hoe maak je een goed gezinsnoodplan en waar moet je rekening mee houden? Hieronder vind je antwoorden op veelgestelde vragen over het voorbereiden van je gezin, het maken van belangrijke afspraken en het samenstellen van een noodpakket.
Een goed noodplan begint met duidelijke afspraken
Een noodsituatie kondigt zich meestal niet aan. En juist op het moment dat er iets gebeurt, wil je niet nadenken over wie wat moet doen, waar je naartoe kunt of hoe je elkaar bereikt.
Die beslissingen kun je beter vandaag nemen dan midden in een noodsituatie.
Met een goed gezinsnoodplan breng je rust, overzicht en duidelijkheid. Je legt vast wie voor de kinderen zorgt, hoe je contact houdt, waar je elkaar ontmoet en wat je doet als je moet schuilen of evacueren. In combinatie met een passende noodvoorraad helpt dit plan je gezin om de eerste 72 uur zo zelfstandig mogelijk door te komen. Blijf daarbij altijd de actuele aanwijzingen van de overheid en hulpdiensten volgen.
En het mooie is: je hoeft niet alles in één keer perfect geregeld te hebben. Het belangrijkste is dat je begint.
Want als het erop aankomt, wil je niet hoeven gissen of iedereen weet wat te doen. Je wilt erop kunnen vertrouwen dat de belangrijkste afspraken duidelijk zijn.
Maak vandaag nog jouw gezinsnoodplan.
Bronnen:
Denk vooruit – Maak een noodplan
Rijksoverheid – Wat zit er in een noodpakket?
Het Nederlandse Rode Kruis – Voorbereid op noodsituaties
Brandweer Nederland – Vlucht met je vluchtplan
Stichting Dieren in Rampen – Red je dier bij een ramp
NL-Alert – Officiële waarschuwingen bij noodsituaties
De checklist op deze pagina is een zelfstandig informatief hulpmiddel van Allemaal Veilig en geen officieel overheidsdocument. De indeling in 14 onderdelen en de aanvullende praktische aandachtspunten zijn door Allemaal Veilig samengesteld.
De checklist vervangt geen officiële waarschuwingen, actuele veiligheidsadviezen of instructies van de overheid en hulpdiensten. Volg tijdens een noodsituatie altijd de aanwijzingen van de bevoegde autoriteiten.
