Uitval van kritieke infrastructuren
Tussen 25 november 2025 en 10 januari 2026 bezorgt de Nederlandse overheid het informatieboekje ‘Denk vooruit: Bereid je voor op een noodsituatie’ aan ruim 8,5 miljoen huishoudens. Met dit boekje wil de overheid je helpen voorbereiden op een noodsituatie, zodat jij en je gezin de eerste 72 uur zonder stroom, water of internet kunt overleven. Ons gewone leven draait op allerlei voorzieningen: elektriciteit, water uit de kraan, internet en digitale betalingen. Maar die voorzieningen zijn niet vanzelfsprekend als er iets misgaat. Denk bijvoorbeeld aan extreme weersomstandigheden, grote stroomstoringen, cyberaanvallen of overstromingen. Zulke noodsituaties zijn niet ondenkbaar en volgens de overheid is de kans aanzienlijk groter geworden dat deze kritieke infrastructuren (tijdelijk) uitvallen.
Internationale spanningen
Ook door de toenemende internationale spanningen zoals de Russische invasie van Oekraïne nemen de gevaren en dreigingen voor Nederland toe. De kans op uitval (door bijvoorbeeld sabotage) van vitale infrastructuur is de afgelopen jaren aanzienlijk groter geworden. Bovendien worden al onze systemen steeds complexer. Eén fout kan daardoor een kettingreactie veroorzaken. Reden genoeg dus om zo goed mogelijk voorbereid te zijn als die situatie zich onverhoopt voordoet. Voorbereiden is geen luxe, maar noodzaak. Met een simpel noodpakket en een duidelijk (evacuatie)plan vergroot je je veiligheid van jezelf én die van anderen. Denk dus vooruit, want een crisis komt altijd onverwacht.
Eenvoudig maatregelen
De ‘Denk vooruit-campagne’ is een meerjarige landelijke campagne. De coördinatie is in handen van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). De NCTV werkt samen met nationale, regionale en lokale overheden, netbeheerders, maatschappelijke organisaties, bedrijven en hulpdiensten. Het voornaamste doel van de campagne is het vergroten van de weerbaarheid van Nederlandse burgers. Iedereen wordt gevraagd om zelf goed na te denken over wat te doen in een noodsituatie. Door een aantal eenvoudige maatregelen te treffen kun je grote gevolgen van een calamiteit verzachten. Op de website van ‘Denk vooruit’ en op onze eigen website Allemaal Veilig vind je alle informatie die je nodig hebt om je adequaat voor te bereiden op mogelijke rampenscenario’s.
Noodpakket samenstellen
In het informatieboekje ‘Denk vooruit: Bereid je voor op een noodsituatie’ staat hoe je precies een noodpakket samenstelt en wat er minimaal in moet zitten. Denk maar aan schoon drinkwater (of een waterfilter), lang houdbare voedingsmiddelen, kaarsen voor verlichting, zaklamp met batterijen, draagbare externe batterij die elektrische energie opslaat om mobiele apparaten (zoals smartphones en tablets) op te laden wanneer er geen stopcontact beschikbaar is (powerbank). Maar ook moet een noodpakket zijn voorzien van dekens om je warm te houden, een EHBO-kit en praktische zaken zoals kopieën van identiteitsdocumenten. Denk ook aan zaken zoals geneesmiddelen, babyvoeding en eten voor huisdieren.
Contant geld
De Nederlandse overheid en het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) adviseren om per volwassene minimaal € 70 en per kind € 30 aan contant geld in huis te hebben. Dit bedrag is bedoeld voor de eerste 72 uur (drie dagen) van een noodsituatie, zoals een pinstoring. Een gezin met twee volwassenen en drie kinderen zou dan ongeveer € 230 achter de hand moeten hebben.
Stel een noodplan op
Naast het samenstellen van een noodpakket is het belangrijk om een noodplan te maken. In dit noodplan schrijf je op wat je doet wanneer de stroom of communicatie uitvallen. Bespreek met je familie, vrienden of buren af waar je naartoe gaat, wie wat precies doet, hoe je elkaar probeert te bereiken en waar je samenkomt. Zo voorkom je chaos als het echt misgaat. Bereid je niet alleen voor, maar denk ook aan anderen. Vraag jezelf af of personen in je omgeving (zoals bijvoorbeeld ouderen, gehandicapten en andere kwetsbare mensen) hulp nodig hebben. Samen ben je sterker dan alleen.
Veel praktische tips
In het informatieboekje ‘Denk vooruit: Bereid je voor op een noodsituatie’ staan veel praktische tips, zoals het bewaren van belangrijke telefoonnummers op papier en het noteren van de frequentie van je regionale rampenzender. Stel deze frequentie alvast in op je noodradio, want internet en mobiele netwerken kunnen uitvallen. Het informatieboekje is in het Nederlands gedrukt valt dus bij iedereen op de deurmat, maar is ook online beschikbaar in meerdere talen (zoals Engels, Duits, Pools en Arabisch). Zo wordt de campagne toegankelijk voor iedereen in Nederland.
Hulpdiensten niet bereikbaar
Realiseer je dat hulpdiensten tijdens een noodsituatie niet overal tegelijk aanwezig kunnen zijn. Politie, brandweer en ambulance kunnen volledig onbereikbaar zijn. In een grote crisis ben je dus mogelijk de eerste uren of zelfs dagen op jezelf aangewezen. Door het treffen van eenvoudige maatregelen, zoals het samenstellen van een noodpakket, het maken van een noodplan en het maken van afspraken met elkaar kun je veel stress, paniek of gevaar voorkomen.
72 uur zelfredzaamheid
In het boekje ‘Denk vooruit: Bereid je voor op een noodsituatie’ staat duidelijk uitgelegd waarom het zo belangrijk is om jezelf en je gezin de eerste 72 uur van een crisissituatie zo goed mogelijk te kunnen redden. In de eerste 72 uur is er mogelijk nog veel onduidelijk en zijn de hulpdiensten wellicht onbereikbaar. Door goed voorbereid te zijn is de kans groter dat je je de eerste drie dagen kunt redden. Uiteraard kan een noodsituatie veel langer duren dan 72 uur, maar tegen die tijd kan de overheid de hulp aan burgers beter organiseren en actuele informatie over de calamiteit verspreiden. Mogelijk zijn dan de stroom en communicatienetwerken weer hersteld en hulpdiensten weer bereikbaar.
Wat gebeurt er tijdens een grootschalige stroomstoring?
In het informatieboekje staat een voorbeeld van wat er precies kan gebeuren tijdens een grootschalige stroomstoring aan de hand van een tijdlijn van 72 uur. Wanneer de stroom uitvalt dan staat het dagelijks leven vrijwel direct stil. Het licht gaat uit waardoor je in het donker zit, de verwarming stopt ermee waardoor je in de kou zit en koelkasten (met daarin bederfelijk voedsel) warmen snel op. Ook je elektrisch fornuis werkt niet meer, waardoor je niet meer kunt koken. Het internet en belangrijke communicatiemiddelen vallen weg en liften in gebouwen blijven hangen. Verder raken verkeerslichten buiten gebruik en komt het openbaar vervoer tot stilstand. De betaalautomaten doen het niet meer waardoor je geen geld kunt opnemen. Pompstations sluiten omdat zonder stroom geen brandstof kan worden geleverd. Bovendien wordt medische apparatuur in huis of in zorginstellingen kwetsbaar, waardoor gezondheidsrisico’s kunnen ontstaan.
Noodnummer 112 overbelast
Binnen 2 uur na het begin van de stroomstoring lopen de hulpdiensten snel vast. Het noodnummer 112 raakt overbelast door een stroom aan noodmeldingen. Denk maar aan mensen die vastzitten in een lift of aan situaties waarin medische apparatuur plotseling uitvalt. Door de vele hulpvragen zijn politie, brandweer en ambulance vaak slecht of zelfs helemaal niet bereikbaar. Tegelijkertijd stoppen de pinautomaten ermee. Hierdoor ontstaat al snel extra onrust. Juist daarom is het belangrijk om goed voorbereid te zijn, zodat je in zo’n situatie rustig kunt handelen en niet afhankelijk bent van systemen die niet zonder stroom kunnen werken.
Geen communicatie meer
Binnen 6 uur na aanvang van de stroomstoring valt de communicatie uit. Je telefoon heeft geen of slecht bereik. Bellen lukt nauwelijks en berichtjes aan vrienden of familie komen niet meer aan. Daardoor weet je niet meteen hoe het met je dierbaren gaat. Dan verschijnt er een NL-Alert op het scherm van je smartphone met de melding dat er een grootschalige stroomstoring is die mogelijk dagen kan gaan duren. Zo’n bericht maakt meteen duidelijk hoe ernstig de situatie is. Juist daarom is het belangrijk om vooruit te denken. Met een goed noodplan en duidelijke afspraken blijf je rustig en houd je grip op de situatie, ook wanneer het contact met de buitenwereld plotseling wegvalt.
Lege schappen in de winkels
Tijdens een stroomstoring raakt het verkeer snel ontregeld. Niemand kan meer tanken en wegen worden chaotisch. Inmiddels is de stroomstoring al 8 uur gaande en iedereen probeert zo snel mogelijk thuis te komen. In supermarkten die nog open zijn lopen de schappen razendsnel leeg. Basisproducten zoals flessen water, blikgroenten, wc-papier, babyvoeding, luiers, kaarsen, waxinelichtjes, batterijen, lucifers, aanstekers en hygiëneproducten) verdwijnen als eerste. De enorme drukte zorgt voor extra onrust. Daarom is het verstandig om vooruit te denken en zelf voldoende voorraad in huis te hebben. Zo voorkom je stress wanneer het openbare leven plots stilvalt.
Problemen in huis
Door het uitvallen van de stroom ontstaan binnen 24 uur ook problemen in huis. Het water uit de kraan komt nog maar met een dun straaltje, of stopt helemaal. Wc’s spoelen slecht door en op sommige plekken werken de toiletten helemaal niet meer. Ondertussen begint het eten in de koelkast en vriezer te bederven. Melk warmt op, vlees wordt snel onveilig voor consumptie en ingevroren producten ontdooien. Hierdoor voel je direct hoe afhankelijk we zijn van stroom (iets waar je normaal gesproken nauwelijks bij stil staat). Denk vooruit en Bereid je voor op calamiteiten, zodat je ook zonder stromend kraanwater en koeling grip houdt op de situatie. Met een noodpakket ben je klaar voor de eerste nacht zonder elektriciteit.
Batterijen en powerbanks raken snel leeg
Wanneer je de stopcontacten niet meer kunt gebruiken merk je hoe snel batterijen leeg raken. Powerbanks lopen terug en je gebruikt je telefoon zo weinig mogelijk. Elke procent aan batterijpercentage telt. Echter, is de stroomstoring inmiddels al 36 uur gaande en de onzekerheid groeit. Mensen weten niet wat er precies aan de hand is en hopen op duidelijkheid. Je wacht tot morgen, in de hoop op meer informatie. De spanning stijgt, want zonder stroom en zonder nieuws voelt alles ineens een stuk kwetsbaarder. Juist daarom is het belangrijk om vooruit te denken en voorbereid te zijn op stroomuitval.
Contact met buren
Na 48 uur zonder stroom zoek je contact met je buren. Je loopt even langs om te kijken hoe het met hen gaat. Samen luister je naar de noodradio, op zoek naar nieuws en geruststelling. Buiten is het donker en stil. Binnen zet je kaarsen of waxinelichtjes aan en trek je extra dekens over je heen. Je maakt je klaar voor de tweede nacht zonder elektriciteit. Ondanks de spanning voelt het goed om niet alleen te zijn. Juist in zulke momenten merk je hoe belangrijk verbondenheid is.
Overheidsinstructies
Binnen 72 uur na het begin van de grote stroomstoring geeft de overheid op verschillende manieren instructies. Zo geeft de overheid bijvoorbeeld informatie over de locaties van noodsteunpunten. Bij de noodsteunpunten kun je onder meer terecht voor betrouwbare informatie, eerste hulp en praktische ondersteuning. Je kunt er mogelijk wat drinken, er zijn wellicht basisvoorzieningen en soms zelfs een oplaadpunt voor noodapparatuur. Ook hoor je er het laatste nieuws over de situatie in jouw regio. De overheid laat via radio, NL-Alert en hulpdiensten weten waar deze noodsteunpunten precies zijn. Het is belangrijk om de instructies van de overheid nauwkeurig te volgen. Zo blijf je veilig, geïnformeerd en minder afhankelijk van systemen die door de stroomstoring zijn uitgevallen.
Hoe stel ik een eigen noodpakket samen?
Het samenstellen van een noodpakket dat je voorbereidt op de eerste 72 uur van een noodsituatie is vrij eenvoudig. De meeste items heb je waarschijnlijk al lang in huis. Kijk dus eerst welke items je al in huis hebt en schrijf daarna op wat je nog moet aanschaffen. Denk daarbij ook aan specifieke items zoals medicijnen (bijvoorbeeld insuline), inhalators, medische apparatuur op batterijen, babyvoeding, luiers, dierenvoeding (maar ook medicatie voor dieren), poepzakjes of kattenbakvulling en speelgoed of afleiding voor de kinderen. Bewaar de items op een goed bereikbare plek in huis. Doe de spullen bijvoorbeeld in een ruime tas die je gemakkelijk kunt oppakken en meenemen als je plotseling tijdens een noodsituatie je woning moet verlaten.
Controleer je noodpakket regelmatig
Controleer iedere zes maanden of de inhoud van je noodpakket nog voldoet aan je behoeften. Check of de eet- of drinkbare producten nog goed zijn. Als er producten over de uiterste houdbaarheidsdatum zijn, moet je deze vervangen door nieuwe. Bovendien moet je controleren of je noodpakket nog voldoet aan je eigen specifieke situatie. Je persoonlijke situatie kan immers veranderen, waardoor je het pakket moet aanvullen met nieuwe items die je tijdens een noodsituatie nodig hebt. Wanneer het noodpakket voor meerdere gezinsleden is bedoeld, controleer dan ook of het pakket voldoet aan hun persoonlijke behoeften en benodigdheden. In het informatieboekje ‘Denk vooruit: Bereid je voor op een noodsituatie’ vind je een checklist waar je de belangrijke items voor een noodpakket kunt aanvinken. Ook online is deze checklist beschikbaar.
Hoe maak ik een noodplan?
Je kunt eenvoudig zelf een noodplan maken voor als er zich een noodsituatie voordoet. Je kunt dit gewoon opschrijven op papier, maar ook digitaal op je smartphone of laptop. Wanneer je het noodplan digitaal op een computer of ander apparaat zet, zorg er dan voor dat je altijd een papieren kopie hebt voor als de stroom uitvalt of er geen internet beschikbaar is. Als je het noodplan eenmaal hebt gemaakt, bespreek de punten uit het plan dan met je huisgenoten, familieleden of buren.
Download het noodplan
Op de website Denkvooruit.nl kun je een uitgebreid noodplan downloaden waarop je de gegevens van je belangrijkste contactpersonen kunt invullen. Tevens kun je in het noodplan aangeven welke mensen extra hulp nodig hebben of juist extra hulp kunnen bieden aan anderen. Bovendien bevat het noodplan informatie over de exacte locatie van het noodpakket in de woning en over de vluchtwegen in huis (als je niet meer via de normale uitgang naar buiten kunt komen). Ook kun je in het noodplan aangeven waar jij en je huisgenoten elkaar ontmoeten tijdens een noodsituatie en op welke manier jullie informatie krijgen over de calamiteit (bijvoorbeeld via de rampenzender op een noodradio). Wanneer je het noodplan eenmaal hebt opgesteld bespreek het dan met je gezinsleden, andere familieleden of buren. Maak een kopie van het uitgebreide noodplan en deel dit met de noodcontacten die je hebt ingevuld. Bewaar het noodplan op een handige plek, zodat je er altijd gemakkelijk bij kunt.
Vooruitdenken
Goed voorbereid zijn op een noodsituatie geeft dus rust. Je weet wat je moet doen en je houdt grip, ook wanneer het onverwacht misgaat. Met een noodpakket in huis, een duidelijk noodplan en goede afspraken met huisgenoten, familieleden en buren sta je sterker. Bovendien help je niet alleen jezelf, maar ook de mensen om je heen. Vooruitdenken maakt het verschil. Juist daarom loont het om nú actie te ondernemen. Want als er iets gebeurt, wil je klaarstaan – niet twijfelen.
